عالى دارد ، خلوص نيت دارد [ مىگويند ] مانعى ندارد ، مثل دروغ گفتن براى ساختن يك مسجد يا اصلاح بين الناس يا وادار كردن مردم به عمل خير يا گريه بر سيدالشهدا عليه السلام . [ با ] دو جريان اباحى ما اكنون به نام استخدام وسيله براى هدف مقدس ، در جامعهء خودمان روبرو هستيم : يكى در ميان بعضى متقدمين و ديگر در ميان بعضى متجددين . آن عده از متقدمين حديثى را بهانه كرده و چراغ سبز دانسته‌اند كه براى اهل بدعت دارد كه : * ( فباهتوهم . ) * و اين عده از متجددين يك اصل اجتماعى ساخته‌اند كه « هدف وسيله را مباح مىكند » . هم اينها براى خود چراغ سبز درست كرده‌اند و هم آنها . اينجا نياز به توضيحى هست و آن اينكه مواردى هست كه قدرى شبيه ما نحن فيه است ولى عين آن نيست ، بلكه انتفاء موضوع است از اين قبيل است حرمت دم و مال كافر حربى كه از راه اينكه فى حد ذاته عملى ناشايست است و فقط براى رسيدن به مقصد اجازه داده شده است نيست ، بلكه اساساً كافر معاند حق احترام ندارد . از نظر اسلام احترام ، مال موجود يك سر و دو گوش و دو پا نيست ، بلكه مال انسان بما هو انسان است . مورد ديگر از قبيل تزاحم دو حق اجتماعى است ، مثل فدا كردن مالى براى مال بيشتر و نفسى براى نفوس بيشتر ، و از اين قبيل [ است ] مسئلهء معروف « تترّس » كه در فقه ، كتاب الجهاد مطرح است . ولى مسئلهء ما نحن فيه اين است كه براى تبليغ دين و ارشاد مردم از وسيلهء پوچ و باطل نبايد استفاده كرد ، باطل نبايد وسيلهء ايمان قرار گيرد و قرار نمىگيرد يادداشت خلق و خوى نبوى 1 . جاذبهء سخن پيغمبر 2 . پرهيز از شعر 3 . مزاج نيرومند و سالم كه هرگز مريض نمىشد